Bố mẹ không giỏi tiếng Anh vẫn tạo môi trường tiếng Anh tại nhà được

Bố mẹ không giỏi tiếng Anh vẫn tạo môi trường tiếng Anh tại nhà được, vì môi trường không phải là nói tiếng Anh cả ngày mà là những dịp nhỏ, cố định để con nghe và dùng tiếng Anh: một giờ tiếng Anh mỗi ngày, nhãn tiếng Anh trên đồ vật, audio lúc ăn sáng, vài câu quen dùng hằng ngày. Bài này có checklist 8 việc, 5 câu bố mẹ dùng được ngay và một lịch mẫu cho con tiểu học.

Môi trường tiếng Anh tại nhà là gì, và không phải là gì?

Nhiều phụ huynh nghĩ phải nói tiếng Anh với con mọi lúc thì mới gọi là môi trường. Thật ra, với gia đình nói tiếng Việt, điều làm được và giữ được lâu là những khoảng thời gian ngắn, lặp lại mỗi ngày.

Không cần	Cần
Bố mẹ nói tiếng Anh giỏi	Bố mẹ giữ giờ và hỏi con
Bật tiếng Anh cả ngày làm nền	Vài lần nghe ngắn có chủ đích
Mua nhiều sách, nhiều app	Một vài tài liệu bám bài con đang học
Ép con nói trước khách	Tạo dịp nói trong nhà, không áp lực

Khi bố mẹ không biết tiếng Anh, vai trò của mình rất rõ: người tạo dịp, người hỏi, người khen. Audio và giáo viên là người làm mẫu.

Checklist 8 việc tạo môi trường tiếng Anh tại nhà

1. Một giờ tiếng Anh cố định, 15–20 phút. Cùng giờ mỗi ngày, ví dụ sau bữa tối. Trẻ quen nhịp thì không cần nhắc. Khung chi tiết cho 15 phút này có ở bài 15 phút mỗi ngày: phụ huynh không giỏi tiếng Anh vẫn kèm con được.

2. Dán nhãn tiếng Anh lên 10 đồ vật. Cửa (door), bàn (table), ghế (chair), tủ lạnh (fridge), cửa sổ (window)… Viết chữ to, để con tự dán. Mỗi tuần đổi vài nhãn mới theo chủ đề con đang học.

3. Audio lúc ăn sáng hoặc lúc đi xe. Một bài hát, một đoạn truyện ngắn. Không cần con chăm chú; đây là lớp nghe thêm, không phải giờ học.

4. Năm câu tiếng Anh quen thuộc mỗi ngày. Xem phần dưới.

5. Đọc một truyện tranh có audio, 3 lần mỗi tuần. Đọc lại cùng một truyện nhiều lần là tốt; con nhận ra từ và câu quen dần. Gợi ý chọn sách: Đọc truyện tiếng Anh cùng con.

6. Xem một tập hoạt hình ngắn cùng con, có hỏi đáp. Xem xong hỏi một câu: “Who is this?”, “What colour is the car?”. Xem cùng và hỏi thì có ích hơn để con xem một mình. Cách chọn và xem: Xem hoạt hình tiếng Anh có giúp con giỏi lên không?

7. Bố mẹ học cùng con một từ mới mỗi ngày. Con thấy bố mẹ cũng học thì tiếng Anh không còn là “bài tập của con”.

8. Cuối tuần, con dạy lại bố mẹ. Con làm cô giáo, dạy 3 từ hoặc một bài hát. Dạy lại là cách ôn tốt nhất, và trẻ rất thích được làm người lớn.

Không cần làm đủ 8 việc ngay. Bắt đầu với 2–3 việc, giữ được hai tuần rồi thêm việc tiếp.

5 câu tiếng Anh bố mẹ dùng mỗi ngày

Chọn 5 câu ngắn, gắn với việc cả nhà làm hằng ngày. Dán lên tường bếp để bố mẹ nhìn khi cần.

Lúc	Câu tiếng Anh	Nghĩa
Buổi sáng	Good morning!	Chào buổi sáng!
Trước bữa ăn	Wash your hands, please.	Con rửa tay nhé.
Lúc ăn	Is it yummy?	Có ngon không?
Ra khỏi nhà	Put on your shoes.	Con mang giày vào.
Đi ngủ	Good night. See you tomorrow.	Chúc ngủ ngon. Mai gặp nhé.

Con trả lời bằng tiếng Việt cũng không sao ở tuần đầu. Dần dần, con sẽ đáp “Good morning!” hay “Yes!” mà không cần nhắc. Khi 5 câu đã quen, thay một câu mới mỗi tuần.

Nếu không chắc cách đọc, tra từ điển có phát âm và cùng con nghe. Đó cũng là một cách cho con thấy không biết thì đi tìm.

Làm ngay được: lịch mẫu một ngày

Thời điểm	Việc	Thời gian
Sáng, lúc ăn	Mở một bài hát hoặc truyện ngắn	5 phút
Trên đường đi học	Nghe lại bài hát, hát theo	5 phút
Sau bữa tối	Giờ tiếng Anh: ôn từ, đọc truyện, nói câu	15 phút
Trước khi ngủ	“Good night”, con kể một từ học hôm nay	2 phút

Tổng cộng chưa đến nửa tiếng, chia nhỏ trong ngày, nên con không thấy nặng. Cuối tuần thêm phần con dạy lại bố mẹ và đổi nhãn đồ vật.

Bắt đầu tối nay: viết 5 nhãn, để con dán; chọn một bài hát cho sáng mai; dán bảng 5 câu lên bếp. Ba việc này mất khoảng 15 phút chuẩn bị.

Những lỗi khiến môi trường tiếng Anh tại nhà không bền

• Làm quá nhiều trong tuần đầu. Hăng hái tuần đầu rồi bỏ thì con học được rằng tiếng Anh là chuyện nhất thời.
• Biến mọi lúc thành giờ kiểm tra. “Cái này tiếng Anh là gì?” hỏi liên tục làm con mệt. Hỏi một hai câu là đủ.
• Để màn hình làm hết. Video có ích khi xem cùng và nói về nó; để con xem một mình nhiều giờ thì khác.
• So sánh với con nhà khác. Mỗi trẻ có nhịp riêng. Nhìn xem con có tiến hơn chính mình tháng trước không.

Ở nhà tạo dịp, ở lớp có người dạy

Môi trường ở nhà giúp con nghe nhiều hơn và có dịp dùng tiếng Anh. Nhưng con vẫn cần người dạy từ mới đúng trình tự, sửa phát âm và cho con nói với bạn bè. Hai phần này bổ sung cho nhau.

Khóa Tiếng Anh lớp 1–5 của Smart Pens học theo khung Cambridge, 2 buổi mỗi tuần; ở nhà con luyện thêm từ vựng và bài nghe trên app tự học do giáo viên giao, nên bố mẹ có sẵn nội dung cho giờ tiếng Anh mỗi tối. Phụ huynh có thể đăng ký học thử tại trung tâm ở Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng để xem con học trên lớp thế nào.